de verhalen

NOOT VOORAF VAN HET TURKSE TOETSENBORD: ik ken geen hoofletter i, bedenk die zelf maar op plaatsen waar je 'm nodig denkt te hebben


't hek van de grens met iran ging gisteren even open, ik mocht naar buiten en nu is 't hek weer dicht.

Ben nu voor de derde keer in Van (oost Turkije) en heb alweer zin om terug te gaan naar ran, zo goed was 't bevallen!
Ow, in Oost Turkije bevalt 't me ook altijd goed, zeker nu iemand me zomaar thee komt brengen omdat ik al 5 minuten in dit internetcafe zit en nog geen thee voor m'n neus heb, dat kan natuurlijk niet. De thee is van 't huis, maar dat spreekt voor zich denk ik.

Net zoals vorig jaar toen ik ook naar Oost Turkije ging was m'n geheugen te klein om alles te onthouden wat ik meegemaakt heb maar gelukkig heb ik ook nog 'n dagboek bijgehouden waaruit ik volgende week ga PUTTEN als ik terug in NL ben en een stuk of 100 foto's online ga zetten.

Om 't 'n beetje overzichtelijk te houden zal ik KOPJES maken, dan kun je kiezen wat je denkt dat je gaat BOEEN. Oja, alle feitjes die ik noem heb ik van mensen die ik sprak onderweg.


GESCHEDENSLESSEN - LESSEN VAN DE GESCHEDENS
n oost Turkije en west iran is al heel veel gevochten. 100 jaar geleden hoorde Erzurum (nu oost Turkije) nog bij Rusland evenals Tabriz (nu Iran). n 1939 woedde in dit grensgebied de zoveelste oorlog. Rusland wilde zijn zojuist verloren territorium terugpakken en wel op het moment dat de hele wereld naar Polen keek. Deze truc is al vaker gedaan maar ik kan ff geen voorbeeld bedenken. emand?
't grappige is dat Rusland in zijn poging om meer gebied in te pikken zo ontzettend faalden dat ze meer verloren dan ze hadden voor die oorlog. Nog 'n "grappig" feitje: Georgie probeerde vorig jaar Zuid Ossetie in te pikken maar ook zij verloren uiteindelijk meer dan wat ze voor die oorlog hadden. Dit keer was het Rusland die Georgie een dure rekening presenteerde (en Stan Storymans ook). Door de Russen zien de mensen uit Oost Turkije iedere blanke helaas nu nog steeds als een Rus die hun land wil inpikken maar ' t verbetert wel langzaam aan. Daarover later meer.
Sorry Armenen maar ik laat jullie ff buiten beschouwing in dit bericht anders wordt 't zo'n lang hoofdstuk geschiedenis.


HET ENDE VAN DE DROOM VAN 1 KOERDSTAN
is in zicht. Zoals ik net schreef zijn de grenzen nu zo dat de Koerden "netjes" verdeeld zijn over 4 landen: Turkije, Armenie, ran en rak. Die grenzen zijn heel hoog: je komt niet zomaar van 't ene in 't andere land. Consequentie is dat er nu 4 Koerdische talen zijn, in elk land 1 dus. Bovendien zijn deze 4 soorten Koerden nu al zo lang geintegreerd en gemengd met de Arabieren, Turken, Perzen en Armenen waarmee ze samenwonen dat ze vervreemd zijn van elkaar. Dat is wat ik in ieder geval geloof nu ik heb gezien hoe anders de raanse Koerden zijn t.o.v. de Turkse Koerden. Dat de Turkse Koerden nog steeds 1 Koerdistan willen is dus vanuit hun perspectief wel te begrijpen (zij vormen de grootste groep Koerden) maar is volgens mij hoe langer de grenzen blijven zoals ze nu zijn hoe meer een onrealistische wens.
Naast wat ik zelf gezien heb heb ik nog een bron: een Koerdische mand die 2 jaar geleden zijn "broeders" in rak heeft geholpen met het opbouwen van huizen maar blij was terug te zijn in Turkije omdat hij geschokt was door het kultuurverschil met de Arabische (raakse) Koerden.


WELKOM N RAN - VERSLAG VAN DE EERSTE DAGEN
OK tot zover ff wat achtergrondinformatie die mij ontzettend BOEDE.
Een brokje reisverslag nu: 't vliegen naar Van ging VOORSPOEDG evenals het nemen van de bus naar Dogubeyazit. Vooral Roy en Alex moesten ff wennen aan al die kinderen die de hele tijd met je meelopen en vragen hoe je heet en waar je vandaag komt, niet zozeer uit interesse maar om wat Engels te kunnen praten en leren, op school leren ze niet zoveel, als ze al naar school gaan. n 't hotel in Dogubeyazit had ik 's avonds een leuk gesprek met een Koerd en 2 Erasmus meisjes uit Amerika en Duitsland die een jaar in stanbul studeren en als ze de kans krijgen Turkije gaan verkennen. Ze vonden dat Turken het idee "persoonlijke vrijheid" helaas niet kennen. k ben 't met ze eens: Turken pakken je gewoon vast en sleuren je overal heen, ze hebben er geen idee van dat je zelf wilt kiezen of je wel of niet met hen iN ZEE WLT GAAN. Het Amerikaanse meisje zei: ze respecteren zichzelf niet en daarom kunnen ze ook anderen niet respecteren. Daarom kruipen ze ook zo belachelijk vaak voor.
Daarentegen waren zij ook onder de indruk van de Turkse gastvrijheid. De Koerdische man die ook met ons thee dronk nodigde me ook al bij hem thuis uit in Diyarbakir. (s er trouwens pas geleden een aanslag geweest in Diyarbakir? Ik zag in de krant van vandaag 9 pasfoto's naast elkaar op de voorpagina waarvan 4 Turkse soldaten? emand hier iets over gelezen vandaag in 't Nederlandse nieuws?)
Anyway, 't was heerlijk om 's avonds op 't dakterras te zitten, uit te kijken over het stadje en te buurten met deze mensen. Roy en Alex waren al kapot - ze lagen dus te slapen.

Volgende dag zijn we de grens met iran overgestoken en dat ging nog niet zo 1 2 3. Het is echt een hek van 10m breed en 2m hoog wat pas open gaat als alle controles gedaan zijn. Aan de raanse grens hebben we de eerste de beste taxi gepakt naar 't eerste dorp in ran. Onze leugenachtige taxichauffeur beweerde dat er geen hotels waren in Bazargan en wilde ons wel naar Maku brengen, een stadje 30km verderop. Hij vroeg 150.000 Rial.
3 weken later nam ik een taxi met 3 raanse mannen vanuit Maku terug naar de grens. Dit keer betaalde ik 3000 Rial, 50x minder dus, zoek de fout...
Die 3000 Rial mocht ik overigens niet betalen, de man naast me in de taxi stond erop dat ik zijn gast was, zelfs na 3x aanbieden om te betalen zij hij nog steeds i PARTY YOU! i PARTY YOU!
:)
Oja die leugenaar die 150.000 Rial vroeg bedelde in Maku ook nog om nog meer geld (ow ik heb kleine kinderen please give me more money blablabla)
achja, 150.000 Rial is ongeveer 12 euro dus waar gaat 't om?
Maar aangezien in ran de olie WELiG TiERT kost de diesel maar 0,17 euro per liter! Hoeveel? 0,17 euro per liter ja!
Helaas kunnen de Turken niet zomaar ff naar ran gaan om te tanken, zij betalen 20km verderop 1,60 euro per liter! Arme Turken - letterlijk.

Daarom is reizen met de bus in ran zo gruwelijk goedkoop: we namen bijv. een nachtbus naar Esfehan, 1000km, 12 uur in de bus, 9 euro per persoon!


NOOT MEER BUSSEN
Mijn redenen om nooit meer te gaan bussen:
- je komt er gaar uit
- soms zit je urenlang opgevouwen
- in raanse films in de bus wordt veel geschreeuwd en gevochten. Opvallend zijn raniers in het echt juist hele beleefde mensen die nooit schreeuwen.
- met de fiets ontmoette ik heel veel mensen onderweg en buurtte met iedereen. n de bus zit je uren in een bus met zwijgende, slapende of snurkenden mensen, aangevuld met het huilende kind wat in elke bus wel te vinden is.
- meestal kwam de bus laat aan maar 1x ook te vroeg: om 4.30 's nachts kwamen we aan in Esfehan i.p.v. om 10.00 's morgens. Op zich nog niet zo'n ramp maar na 23h kun je in elke raanse stad een kanon afschieten, iedereen moet dan namelijk slapen, ook in de miljoenenstad Esfehan. Na lang rammelen op de deur van een hotel hebben we toch iemand wakker weten te krijen en een paar uur later werden we weer fris wakker van de aankondiging van het ochtendgebed.
- in een bus kun je niet stoppen om foto's te maken, te genieten van de zon, de frisse lucht in te ademenen of te luisteren naar de stilte. Al dit soort hippiedingen mis ik in de bus maar vooral
- de lol van het bewegen in de natuur, noem het endorfine aanmaken, noem het zoals je wil.
Volgende keer dus weer fietsen! k heb er nu al zin in! (Zaterdag rondje Achelse Kluis met de fietsploeg)

+ oja, voordeel van de bus: je word niet moe en komt veilig van A naar B. In plaats van moe word je wel sloom, zwak en misselijk - en je fietsspieren veranderen in een vette reet.


VERKEER iN iRAN
is ongelofelijk wild. Na 3 weken iran heb ik 2 regels ontdekt:
1. er zijn geen regels
2. als er 3m ruimte is voor jouw auto of bus mag je die gebruiken, of je nu links- of rechtsaf slaat, in wilt halen of keren op de snelweg of achteruit wilt gaan rijden: die 3m mag je gebruiken. Dit geldt ook voor voetgangers die over willen steken: steek gewoon over ookal komen er auto's aan, die auto's ontwijken jou wel. Op een driebaans weg kun je ook rustig tussen de 2e en 3e baan blijven staan als er ff geen 3m ruimte voor je is. Ondertussen rijden bussen, vrachtwagens, ossen en auto' je voorbij. k kan het niet beter verwoorden, "je had erbij moeten zijn".
1 absurd STAALTJE raans rijgedrag dan toch: ik zat in de bus naar Bushehr. emand moest in het dorp links van de snelweg zijn dus de buschauffeur nam ff de afslag om die man in zijn dorp af te zetten. Om terug te gaan naar de snelweg was er helaas geen oprit, alleen de afrit die hij net genomen had. k zag hem ff twijfelen. Toen er ff geen verkeer aan kwam ging hij spookrijden, reed dus in de verkeerde richting de snelweg op via de afrit en ging toen op het einde van de afrit KEREN op de snelweg. Dat ging nog niet zo 1 2 3 aangezien de bus 15m lang is, de hoek die hij moest maken 180 graden was en de snelweg ook maar zo'n 15m breed.
Wat ik me nog herinner van het raanse autoverkeer is dat mensen zich zelden druk maken; ze snijden elkaar af, halen links en rechts in, negeren soms rode stoplichten, maken van 2 baans wegen 3 of 4 baans wegen (in een handomdraai) en rijden achteruit op de snelweg als hen dat goed uitkomt maar iedereen doet 't dus niemand maakt zich er druk om.
Ongelukken heb ik niet zien gebeuren dus er moet toch een soort van systeem in zitten wat ik nog niet heb kunnen doorgronden.


DE iRAANSE GASTVRJHED
Pff ik heb al lang zitten typen, binnenkort meer verhalen en de beloofde 100 foto's, nog ff dit kopje volschrijven.
Nu ik in ran geweest ben moet ik het begrip gastvrijheid herdefinieren: ongelofelijk!
Meteen ook een lelijke maar: raniers weten heel goed dat Europa alleen maar slecht nieuws hoort uit ran, namelijk van de altijd boze meneer Achmedjinidad, en daarom willen ze zo graag aan toeristen uit het Westen laten merken dat ze niks tegen de mensen uit het Westen hebben, en dat het alleen hun radicale geestelijk leiders zijn die geen gelegenheid onbenut laten om haat te zaaien.
Een raanse man zei eens tegen me: "ach Achmedjinidad, die man kent maar 1 emotie en dat is boos zijn, volgens mij is hij zelfs op zichzelf altijd boos haha!"
Maar de meeste mensen zijn toch wel bang om iets over de leiders van hun land te zeggen. Net als in elk ander land moet je geen grapjes maken met het leger of de politie en dat geldt zeker ook voor ran. ran staat bijvoorbeeld op de tweede plaats in de mondiale "top 40" van executerende landen. China staat 1 met ongeveer 1100 doodstraffen, daarna ran dus met ongeveer 380 (meer dan 1 per dag) en daar vlak achter Amerika en de rest. Mmmm...
Roy zei al een keer: het is zo koud hier in Tabriz (het sneeuwde toen, zie bericht genaamd "sneeuw in ran") ik denk dat ik maar eens 1 van die vele grote spandoeken van Khomeini van de muur van het stadhuis af ga trekken en in de fik ga steken om wat op te warmen. Als de wouten er dan aankomen dan ga ik wel snel op het brandende doek van de grote leider stampen om het vuur uit te maken als dat niet mag. ;)
niet gedaan hoor (want Roy leeft nog).

Tot slot 1 voorbeeldje nog van de raanse gastvrijheid: de laatste week was ik alleen, Roy en Alex waren al naar huis gevlogen. n Teheran wilde ik een treinkaartje naar Tabriz kopen maar aangezien mijn Farsi weer eens niet toereikend was vroeg ik een (zeeeer knap) raans meisje hoe dat moest. Om een lang verhaal nog langer te maken: ze hielp me niet alleen aan het treinkaartje, we gingen daarna samen dineren voordat de trein vertrok en pas na heel lang aandringen lukte het me om de helft van de kosten van het diner te betalen, in de trein kwam ze nog een paar keer kijken of alles goed ging (wat heel gewaagd is in ran want niet getrouwde mannen en vrouwen reizen in aparte coupees, als je als niet getrouwde vrouw je waagt in een mannencoupee maak je je erg verdacht), 's morgens zocht ze me op want de trein had -hisjallah- Tabriz niet gehaald en we moesten dus met de bus verder naar Tabriz. Ze ging met me naar de bus naar Tabriz en betaalde mijn buskaartje, ze ging zelfs naast me zitten in de bus, wat normaal alleen getrouwde mannen en vrouwen mogen, ze zei dat we getrouwd waren :)
ze vond 't heel leuk om eens met een buitenlander te praten en ze sprak goed Engels. Bovendien was ze bezig met haar masterstudie Arts dus we hadden veel om over te praten. Toen we in Tabriz aan kwamen wilde ze me graag uitnodigen om met haar moeder en zus thee te drinken (haar vader was werken, hij is hoofd tenten-bouwen bij het Rode Kruis in Tabriz - jaja het Rode Kruis bestaat ook in ran!) en bij die thee hoorden natuurlijk ook koekjes, snoep en fruit, moeders ging zelfs al eten koken. Over het interieur van hun huis valt ook nog veel te schrijven en over Zarah ook maar hier zet ik ff een punt neer.
Oja, spannender dan dit werd het niet, ik voelde me behoorlijk ongemakkelijk omdat ik als een koning werd ontvangen maar in ran is het normaal dat gasten zo ontvangen worden: er wordt thee gezet, er wordt gekookt en allerlei lekkers wordt voor de dag gehaald. Er staan ook zomaar 20 stoelen en zitkussens in de kamer voor als er veel gasten komen. Fantastisch!
Zarah heeft me ook nog haar kunstwerken laten zien en ik moet zeggen: ik heb al veel kunst gezien maar wat zei maakte vond ik heel erg goed, daar had ze in Nederland zeker tienen mee gehaald.
k was echt onder de indruk. Nu ik in Van ben ligt er voor me een kartonnen koker en daar zit een pentekening in van Zarah - de bijna beroemde kunstenares uit Tabriz - een kadootje wat ik met heel veel dank heb aanvaard. k heb het geruild tegen het boekje "the count of Monte Christo" en 1 van mijn waardeloze schetsen (ik heb er een stuk of 20 gemaakt deze vakantie en ga er nog een paar scannen en op deze site zetten).
k ga ook een boek schrijven over m'n vorige fietsreis naar Van en deze reis die daar een -voor mij- noodzakelijk vervolg op was. De werktekening zal zijn "de tekening" want er valt nog veel meer te schrijven over deze tekening die ik de afgelopen dagen altijd in mijn rechterhand heb gehouden, als een leeuw die zijn jong beschermt. Als Allah 't wil mogen ze nu - as 'm writing - al m'n bagage weghalen uit m'n hotel, maar niet deze koker!


SAMENVATTNG
Zo, er wordt alweer thee van 't huis gebracht, een mooi excuus om 'n punt te zetten achter dit berichtje. De korte samenvatting is dat het een reis was die ik niet in 1 woord kan vangen maar die in de buurt komt van de woorden heerlijk, vlekkeloos en hartverwarmend.
Morgen vlieg ik weer naar Schiphol - hinsjallah! Daarna deel 2 van de verhalen + de foto's

Teun in Van